X
تبلیغات
علوم تجربی

علوم تجربی
خورشیدباش که اگرخواستی برکسی نتابی ،نتوانی . 


دستگاه گوارش انسان یك اندام لوله‌ایی شكل بلند است كه از دهان تا مقعد ادامه داشته و هر قسمت اعمال و وظایف خاصی را انجام می‌دهد. دهان، مری، معده، روده كوچك و روده بزرگ بخش‌هایی از این لوله بلند هستند كه غذا از آن‌ها می‌گذرد.

 

هر ماده‌ایی كه وارد بدن می‌شود باید محلول در آب باشد تا جذب بدن گردد؛ لذا موادی نظیر: آب، ویتامین ها و مواد معدنی نیازی به گوارش ندارند و باید به همان صورت وارد جریان خون شوند. اما مواد آلی شامل: قندها، پروتئین‌ها و چربی‌ها مولکول‌های بزرگی دارند و بدن ما برای آنكه بتواند در سلول‌های خود از این مواد استفاده كند باید ابتدا این مولکول‌ها را به مواد ساده‌تر و کوچک‌تری تبدیل کند؛ «این عمل توسط دستگاه گوارش صورت می‌گیرد.»

 

دستگاه گوارش انسان یك اندام لوله‌ایی شكل بلند است كه حدود هفت متر طول داشته و از دهان تا مقعد ادامه دارد؛ و شامل دهان، مری، معده، روده كوچك و روده بزرگ می‌شود.

 

تقریباً تمامی قسمت‌های این لوله بسیار بلند قابلیت انجام حركات عضلانی موجی شكلی را دارند كه حركات دودی نامیده شده و غذا را در طول لوله به جلو می‌رانند. در این مسیر چند اندام دیگر نیز همچون كبد، لوزالمعده و كیسه صفرا به هضم غذا كمك می‌کنند.

 

دهان:

دهان در واقع ورودی دستگاه گوارش به شمار می‌رود؛ غذای جویده شده در این قسمت با بزاق مخلوط می‌گردد تا راحت‌تر بلعیده شود. پس از جویده شدن غذا، زبان بالا می‌رود و به کام می‌چسبد. پس از آن که گیرنده‌های مکانیکی گلو تحریک شدند زبان کوچک نیز بالا می‌رود و راه بینی را می‌بندد. اپی‌گلوت نیز راه نای را بسته و به این ترتیب غذا از راه حلق وارد مری می‌شود. حلق بعد از دهان قرار دارد وظیفه آن هدایت غذا سوی مری و جلوگیری از ورود آن به نای می‌باشد. در این محل چهار راهی وجود دارد كه هنگام بلع سه راه بسته می‌شود و فقط راه مری باز می‌ماند.

 

مری:

غذا پس از عبور از حلق وارد لوله‌ای به نام مری می‌شود. طول مری در افراد بزرگسال بین 23 تا 30 سانتیمتر متغیر است. قسمت مهمی از مری در گردن و قفسه سینه قرار دارد. در مری تقریباً هیچ عملی در رابطه با هضم غذا انجام نمی‌شود. در محل اتصال مری به معده یك دریچه عضلانی وجود دارد كه از برگشت غذا از معده به مری جلوگیری می‌کند. در واقع مری غذا را به كمك حرکات دودی ماهیچه‌های حلقوی موجود در دیواره‌اش سوی معده می‌فرستد؛ ضمناً ماده مخاطی ترشح شده توسط غده‌های دیواره دستگاه گوارش باعث لغزیده شدن غذا می‌شود تا به راحتی در لوله مری حركت كند.

 

معده:

معده عضوی شبیه یك كیسه است كه دیوارهای عضلانی دارد. داخل این عضو كیسه‌ایی شكل نیز از یك لایه بافت مخاطی پوشیده شده است كه وظیفه این لایه ترشح اسید و آنزیم‌های گوارشی می‌باشد. آنزیم‌های گوارشی موادی هستند كه به هضم غذا و شكستن مولكول‌های بزرگ غذا به مولكول‌های کوچک‌تر قابل جذب كمك می‌کنند.

 

معده نیز حركات موجی شكل خاص خود را داراست كه باعث مخلوط شدن غذا با اسید و آنزیم‌های گوارشی شده و در خرد كردن و آسیاب كردن ذرات غذایی كمك می‌کنند. در این قسمت غذا حدود نیم تا 2 ساعت ذخیره می‌شود و تقریبا حدودی عملیات هضم غذا روی آن انجام می‌گردد.

 

 

اجزا معده شامل:

الف- دیواره ماهیچه‌ای:

وظیفه آن به هم زدن غذا و مخلوط كردن آن با شیره گوارش است.

 

ب- غده ترشحی:

وظیفه آن ترشح هیدروكلریك اسید برای ضد عفونی كردن غذا می‌باشد.

 

ج- ماهیچه‌های حلقوی در ابتدا و انتها:

وظیفه آن‌ها ایجاد تغییر شیمیایی در غذا است.

 

مواد ترشح‌شده به درون معده عبارت‌اند از:

- موسین (که با تشکیل لایه‌ای قلیایی از موکوز از دیواره معده در برابر شیره‌ی اسیدی معده محافظت می‌کند).

- اسید کلریدریک، فاکتور داخلی معده (باعث جذب ویتامین ب 12 می‌شود).

 -چند پروتئاز که به طور کلی پپسینوژن خوانده می‌شوند و باعث تجزیه‌ی پروتئین ها به اسیدآمینه می‌گردد.

 -گاسترین (محرک ترشح اسیدکلریدریک).

 

بالاخره هر چیزی که وارد معده می‌شود با آنزیم‌های درون معده مخلوط می‌گردد تا به اجزا ساده‌تری تجزیه شود. سپس معده با حركات موجی شكل خود غذا را به روده كوچك كه متصل به آن است تخلیه می‌کند.

 

روده كوچك:

روده كوچك یك لوله 6 متری پیچ در پیچ است و بیشترین نقش را در هضم و جذب غذا ایفا می‌کند. به چند سانتیمتر اول این لوله که کوتاه‌ترین قسمت روده کوچک می‌باشد دئودنوم، «اثنی‌عشر» یا «دوازدهه» می‌گویند. انسان برای ادامه حیات حداقل به 100 سانتیمتر از روده كوچك خود احتیاج دارد.

 

قسمت اول یا دئودنوم به معده متصل بوده و غذا مستقیماً از معده وارد آن می‌شود. شیره‌های گوارشی شامل آنزیم‌های هضم كننده از یك غده نزدیك به نام لوزالمعده به دئودنوم وارد می‌شوند. صفرا هم كه در واقع مایعی سبز رنگ است توسط كبد ساخته می‌شود و از طریق كیسه صفرا و مجرای صفراوی به داخل دئودنوم ریخته می‌شود. دیواره روده كوچك نیز آنزیم‌های گوارشی ترشح می‌کند.

 

بنابراین عملیات اصلی هضم غذا از ابتدای روده كوچك یعنی «اثنی‌عشر» شروع می‌شود. وقتی که شیره گوارشی وظیفه خود را انجام داد، مواد غذایی اصلی به اجزا ساده‌تر تجزیه می‌شوند که عبارت‌اند از:

پروتئین‌ها به آمینو اسید‌ها تجزیه می‌شوند.

 

کربو هیدرات‌ها به گلوکز و سایر قندهای ساده‌تر تبدیل می‌گردند.

 

چربی‌ها به اسیدهای چرب و گلیسرول تجزیه می‌شوند.

 

 

قسمت میانی روده كوچك ژژنوم یا «تهی‌روده» نام دارد و غذای هضم شده از طریق دیواره روده كوچك به جریان خون وارد می‌شود تا به مصرف سلول‌های بدن رسیده و در نقاط لازم ذخیره شود. دیواره روده‌ها دارای میلیون‌ها برجستگی انگشت مانند به نام « پرز» می‌باشد. این پرزها باعث می‌گردد تا جذب غذا بهتر صورت گیرد. قسمت سوم روده كوچك ایلئوم یا «درازروده» نام دارد، قسمت مهمی از جذب مواد مهمی چون كلسیم ویتامین B12 و ... در آنجا انجام می‌شود. غذا پس از ایلئوم كه قسمت انتهایی روده بزرگ می‌باشد از طریق یك دریچه عضلانی به روده بزرگ وارد می‌گردد. در تصویر بخشی از بافت عضلانی روده کوچک را می‌بینید.

 

روده بزرگ (كولون):

روده بزرگ یك لوله ضخیم‌تر اما كوتاه‌تر از روده كوچك است كه تقریباً یك متر و نیم طول دارد. روده بزرگ شامل کولون، راست‌روده و مقعد می‌باشد. آبی که برای هضم غذاها مورد استفاده قرار گرفته بود در روده بزرگ باز جذب می‌شود و باعث می‌گردد که مدفوع بدون آب و خشک ایجاد شود. روده بزرگ را كولون نیز می‌نامند ابتدای روده بزرگ از قسمت پایین و راست شكم شروع شده و به سمت بالا می‌رود؛ این قسمت كولون صعودی یا بالارو نام دارد. سپس روده بزرگ عرض شكم را تاسمت چپ طی می‌کند كه در این قسمت كولون عرضی نامیده می‌شود.

 

قسمت بعدی كولون نزولی یا پایین رو است كه در واقع به قسمتی مارپیچ شكل به اسم كولون سیگموئید می‌چسبد، كولون سیگموئید هم به ركتوم رسیده و ركتوم نیز به مقعد كه انتهای لوله بلند گوارشی است ختم می‌شود. وظیفه اصلی روده بزرگ جذب مجدد آب موجود در غذا و همین‌طور بعضی از مواد لازم دیگر است.

 

وقتی مدفوع به راست روده می‌رسد، بر اثر انقباضات و واکنشی که در راست‌روده ایجاد می‌شود؛ ماهیچه‌های دریچه یا اسفنکتر مقعد را شل می‌نماید و احساس دفع به شخص دست می‌دهد.

 اسفنکترهای مقعد، ماهیچه‌های حلقوی شکلی هستند که کنترل باز شدن و بسته شدن مقعد را در اختیار دارند. معمولاً حدود یک تا سه روز طول می‌کشد تا غذا از دهان به مقعد برسد. در واقع مدفوع در روده بزرگ تشكیل می‌شود و سپس از طریق ركتوم و مقعد به خارج دفع می‌گردد. در تصویر فوق بخشی از بافت کولون را می‌بینید.

 

[ دوشنبه دوازدهم اسفند 1392 ] [ 14:36 ] [ قیصری ]


خندیدن
15 دقیقه 40 کیلوکالری
بدن شما حتی وقتی که آرام یکجا نشسته اید هم کالری می سوزاند. انرژی لازم برای پمپاژ قلب و نفس کشیدن و اصلا برای زنده ماندن به کالری سوزاندن نیاز دارد اما چطور وقتی می خندیم کالری می سوزانیم؟ یک فرد 68 کیلوگرمی را در نظر بگیرید. این فرد موقع انجام دادن کارهای مختلف، کالری می سوزاند. کارهایی مثل دویدن آهسته، اسکی، باغبانی و حتی رانندگی. خندیدن به شدت آن کارها نیست اما 10 تا 20 درصد ضربان قلب را بالا می برد. در نتیجه سوخت و ساز بدن را بالا می برد؛ بنابراین حتی وقتی خنده را متوقف می کنیم، بدن همچنان به کالری سوزی ادامه می دهد. حدود 15 دقیقه خندیدن در طول روز 10 تا 40 کیلوکالری می سوزاند. همین 15 دقیقه خوشحالی کردن می تواند سالی 1.8 کیلوگرم از وزنتان را کاهش دهد.
 

بازی کردن با بچه ها
یک ساعت 200 کیلوکالری
این هم یکی از آن مواردی است که به وزن شخص بستگی دارد. یک فرد 56 کیلوگرمی به ازای یک ساعت بازی با بچه ها 225 کیلوکالری می سوزاند.
 

ایستادن
یک ساعت 50 کیلوکالری
وقتی ایستاده ایم، قلب در هر دقیقه به طور متوسط 10 بار یا بیشتر می زند و در هر دقیقه حدود 0.7 درصدکالری بیشتری می سوزاند که در هر ساعت حدود 50 کیلوکالری می شود؛ برای مثال اگر به مدت پنج روز، روزی سه ساعت سرپا بایستید، حدود 750 کیلوکالری می سوزانید که در طول سال حدود 30 هزار کیلوکالری می شود.
سه چهار ساعت سرپا ایستادن در طول روز با شرکت در 10 دوی ماراتن در سال برابری می کند. هر چند که در محل کار نمی توانیم دائم سرپا بایستیم اما محققان معتقدند که می توانیم با کارهای کوچکی این زمان را برای خودمان ایجاد کنیم؛ برای مثال وقتی با تلفن صحبت می کنیم سرپا بایستیم یا به جای اینکه با همکار چند میز آن طرف ترمان به وسیله ایمیل در ارتباط باشیم، بلند شویم و برویم جلوی میزش با او صحبت کنیم. اگر مشکل زانو و کمردرد نداریم از پله ها استفاده کنیم و ... همه این روش های ساده بدون اینکه متوجه شویم، از ذخایر سوختی ما که همان کالری ها هستند استفاده می کنند. ایستادن 50 درصد بیشتر از نشستن کالری می سوزاند. شاید بعد از خواندن این مطلب تصمیم بگیرید که حتی سریال و اخبار را هم ایستاده تماشا کنید!
 

نفس کشیدن
15 دقیقه 21 کیلوکالری
وقتی نفس می کشید بدون اینکه خودتان متوجه شوید دارید کالری می سوزانید. برای اینکه بدانید نفس کشیدن چقدر از کالری های شما را می سوزاند، همین الان یک قلم و کاغذ بردارید و وزن بدنتان را ضربدر 0.02 کنید و حاصلش را در زمان مورد نظرتان ضرب کنید. با این روش می توانید تعداد کالری را که در آن زمان مشخص می سوزانید به دست آورید. برای مثال یک فرد 68 کیلوگرمی در 15 دقیقه حدود 21 کیلوکالری فقط از راه تنفس می سوزاند.
 

جویدن آدامس
یک ساعت 11 کیلوکالری
جویدن آدامس ذهن را فریب می دهد و انگار در حال غذا خوردن هستید. این حقه باعث بالا رفتن سوخت و ساز بدن می شود. یک ساعت جویدن آدامس 11 کیلوکالری می سوزاند؛ پس اگر 12 ساعت آدامس بجوید 132 کیلوکالری می سوزانید. حال اینکه چه کسی می تواند 12 ساعت آدامس بجود برای محققان چندان اهمیت ندارد چون سرشان شلوغ است و وقت فکر کردن به مسائل را ندارند!
 

ریلکسیشن
یک ساعت 100 کیلوکالری
براساس چند پژوهش اخیر، استرس می تواند به ایجاد چربی های شکمی کمک کند. وقتی دچار استرس هستید، هورمون هایی مثل کورتیزول می توانند باعث تحریک اشتها، کاهش سوخت و ساز بدن، و ذخیره چربی در ناحیه شکمی شوند. چه کار می توانید بکنید؟ فعالیتی را پیدا کنید که استرس تان را کاهش دهد؛ می خواهد گوش کردن به یک موسیقی آرام باشد یا نرمش های آرامش بخش. این فعالیت ها نه تنها باعث ریلکس شدنتان می شوند، بلکه احتمال پرخوری عصبی را هم کم می کند. هر یک ساعت فکر کردن هم 64 کیلوکالری می سوزاند؛ یعنی چهار کیلوکالری بیشتر از زمانی که خوابید.
 

لم دادن
یک ساعت 60 کیلوکالری
پژوهش ها نشان داده اند افرادی که فقط چهار ساعت در روز می خوابند، سخت تر می توانند کربوهیدرات بسوزانند، چرا؟ افزایش سطح انسولین و هورمون استرس؛ یعنی کورتیزول. وقتی حسابی خسته و وامانده اید، بدنتان برای انجام کارهای معمول روزانه اش، حسابی کمبود انرژی دارد که شامل درست و حسابی سوزاندن کالری هم می شود؛ پس بهترین راه برای اینکه مطمئن باشید سوخت و ساز بدنتان به طور منظم و یکنواخت ادامه دارد، این است که هر شب شش تا هشت ساعت بخوابید. هر یک ساعت خواب، 60 کیلوکالری می سوزاند؛ بنابراین پس از هشت ساعت خواب حدود 480 کیلوکالری می سوزانید.
 

تکان دادن چشم ها، انگشتان و سر
یک ساعت 100 کیلوکالری
پژوهش ها نشان داده اند که افراد لاغر حدود 150 دقیقه در روز بی قرارتر از افراد چاق هستند. البته این بی قراری همیشه هم به معنی انجام کارهای سنگین نیست. یک سری از کارهای کم اهمیت مثل ضربه زدن با پا و انگشتان دست، پیچاندن و بازی کردن با موها، تکان دادن دست و پا و بدن موقع صحبت کردن، حدود 350 کیلوکالری در روز می سوزانند که در طول سال حدود پنج تا 15 کیلوگرم از وزن فرد است. به این فعالیت ها، فعالیت های گرمازای بدون حرکت می گویند؛ حرکت هایی که در واقع ورزش نیستند. با انجام آنها در هر ساعت می توانید حدود 100 تا 150 کالری بسوزانید.
 

قرار گرفتن در سرما
یک ساعت 400 کیلوکالری
وقتی هوای محیط سرد است، بدن کالری بیشتری می سوزاند، به خصوص اگر سرما در حدی باشد که باعث لرزیدن شود، مصرف انرژی بالاتر می رود. حساسیت پاسخگویی افراد به سرما متفاوت است. شدت لرز نیز تحت تاثیر میزان کاهش دمای بدن است که به عمق پوست بستگی دارد. البته میزان چربی و لباسی که فرد پوشیده نیز در این قضیه نقش دارند. بعضی ها هیچ وقت احساس لرز نمی کنند که ممکن است به دلیل لایه های مختلف چربی بدنشان باشد. دلیل دیگری که باعث می شود هوای سرد مصرف انرژی را افزایش دهد این است که یک کار فیزیکی سنگین انجام دهید؛ برای مثال زدن قدم زدن در برف عمیق یا پوشیدن لباس های سنگین احتمالی هم وجود دارد که بتوانید سه تا هفت درصد بیشتر کالری بسوزانید؛ یعنی وقتی هوای سرد پوست تان را لمس میکند، بدنتان را دوباره گرم کنید و هوای سردی را که وارد ریه هایتان می شود گرم کنید. بدن به ازای هر یک ساعت لرزیدن حدود 400 کیلوکالری می سوزاند تا بتواند خودش را گرم نگه دارد.

نوشیدن آب سرد نیز چنین کارکردی دارد. هر چه آبی که می نوشید سردتر باشد، کالری بیشتری می سوزانید چون بدنتان انرژی بیشتری را صرف گرم کردن آب می کند. اگر روزی هشت لیوان آب سرد بنوشید، 70 کیلوکالری بیشتر می سوزانید. این اصل درباره هر نوع نوشیدنی بدون کالری صدق می کند. ممکن است دوست داشته باشید قهوه و چای را به خاطر همین اثر کالری سوزی شان، سرد بنوشید.

[ سه شنبه بیست و دوم بهمن 1392 ] [ 22:24 ] [ قیصری ]
........ مطالب قدیمی‌تر >>

.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

دانش آموزان وهمکاران ارجمند
این وبلاگ برای آموزش علوم تجربی دوره راهنمایی طراحی شده است.
امیدوارم مورد توجه شما عزیزان قرار گیرد.
منتظر نظرات سازنده شما هستم.
امکانات وب
Online User

Join to Shine Moon On Googlegroups.

Type your e-mail address

Visit group
IS